دو فصلنامه کواترنری ایران

چکیده زیست­ محیط تأثیر مهمی در زندگی انسان پیش از تاریخ داشته است ، وی با توجه به پتانسیل زیست محیط، مکان مناسب برای سکونت خویش را برمی­گزید. انسان­­ها هنوز به پیشرفت­های تکنولوژیکی برای تغییرات جدی زیست­ محیطی آگاه نبودند و یکی از مهمترین دلایل انتخاب سکونتگاه، دسترسی به آب شیرین بوده است. این عامل مهم برای انتخاب، در مواردی باعث انحلال می­شد. برای مثال خشکسالی ­های پی­در­­پی منجر به ترک سکونتگاه و فروپاشی استقرار شده و در موارد دیگر با تغییر جهت رودخانه و سیلاب های ناشی از آن، برخی استقرارها به کلی متروک یا دارای وقفه فرهنگی شده­اند. محوطه قلعه­بن یکی از محوطه­ هایی است که به دلیل رسوبات سیلابی دارای وقفه فرهنگی شده است، با توجه به نتایج به دست آمده از کاوش این محوطه، در ترانشه­های Q-31 وX-35 ، لایه­ های سیلابی فاقد بقایای فرهنگی به ضخامت نزدیک به یک متر شناسایی گردید که حاکی از یک وقفه در این محوطه است. دلیل این ناهنجاری زیست­محیطی را می­توان در رخداد پارینه ­لرزه در ترانشه­Q-31­ دانست که پس از آن سراسر محوطه قلعه ­بن با نهشته­ های سیلابی پوشیده شده است. بر ­پایه گاهنگاری به روش کربن­14 در محوطه قلعه ­بن آخرین لایه استقراری پیش از متروک شدن­(­1613-1508پیش از میلاد) برآورد می­گردد.

چکیده گستره مورد مطالعه در دشت اشتهارد و در پیش بوم رشته کوه های البرز واقع شده است. اشتهارد و پیرامون آن در گستره گسل های لرزه زایی همچون گسل ایپک در جنوب و گسل شمال اشتهارد در شمال خود قرار می گیرد. در گذشته با استناد بر شواهد و پدیده های زمین ریختی و زمین لرزه های تاریخی منسوب به سگز آباد، در پهنه آبرفتی کوه جارو در دشت اشتهارد، پدیده های خطی که با پرتگاه های آشکاری همراه هستند همچون افراز جنوب اشتهارد، در شمار افراز های گسله دسته بندی می کرده اند. در این پژوهش بر اساس داده های حاصل از پارینه لرزه شناسی، ویژگی های ریخت­ زمین­ساختی، ژئوالکتریکی ارائه شده در این تحقیق، به نظر می­رسد که افراز جنوب اشتهارد نه نشانه یک گسل، بلکه حاصل یک چین خوردگی در سازند سرخ بالایی می باشد که نشان از ماهیت ریخت شناسی افراز جنوب اشتهارد است که پیش از این بعنوان گسله جنوب اشتهارد معرفی شده بود. این چین خوردگی یک خمیدگی ساده لایه ها است که به واسطه کوتاه شدگی حاکم بر این قسمت از رشته کوه های البرز، طی سنوزوئیک پسین حاصل شده است.

چکیده مخروط افکنه ها یکی از لندفرم های پویای کواترنری در نـواحی ششـک  انـد  بـه همـ   ین منظـور جهـش شناسـایی د یـ      مخروطافکنۀ جنوب شرق شهر یزد، پس از بررسی تصاویر ماهوارهای، شبکۀ نمونهبـرداری متناسـب بـا محـدودۀ مـورد       عدد نمونۀ زیرسطحی رسوب از ترانشـۀ حررشـده برداشـش    2 عدد نمونۀ سطحی و تعداد 22مطالعه تعیین شد و تعداد شد  سپس، مطالعات آزمایشگاهی بر رسوبات سطحی و زیرسطحی مخروطافکنۀ مورد مطالعـه اناـام پـفیرفش   بـ      مطالعات رسوبشناسی، سه نوع تیپ رسوبی گراول گلی، گراول ماسهای، گراول ماسهایـ گلـی شناسـایی شـد و سـه     رشسارۀ رسوبی در  سمشهای مختلف مخروطافکنه شناسایی شد   ب  بررسیهای رسوبشناسـی نحـوۀ توزیـ     ذرات رسوب و علل این تغییرات ترسیر شد  جهش مطالعات زیرسطحی مخروطافکنه، علاوه بر حرر ترانشه، از روش ژئوفیزیک (ژئوالکتریک) نیز استراده شده اسش  مطالعات ژئوفیزیک به روش ژئوالکتریک بر اساس مقاومش ویژۀ ذرات رسـوبات و   پروفیل  ولی و عرضی در مخروطافکنۀ مورد مطالعه صورت پفیرفش  در پروفیـل  ـولی و در بخـ    هـای آاـازین   2در مخروط افکنه مقاومش ویژۀ بالایی نسبش به  سمشهـای پایـانی مخـروط   افکنـه مشـاهده شـد  همننـین،  بـ  نتـای        بهدسشآمده از مطالعات رسوبشناسی، انرژی محیط رسوبی در زمان نهشته شـدن رسـوبات بالاسـش و رسـوبات ایـن      مخروطافکنه گرانروی بالایی دارند  با توجه به نتای  به دسش آمده از مطالعۀ رسوبات و نتای  داده هـای ژئوالکتریـک یـک    مدل رسوبی ترسیم شد 

چکیده گسل گیلاتو-سیه­چشمه-خوی، با سازوکار جنبشی راستالغز راست­بر و با راستای NW-SE در بخش میانی پهنه برخوردی صفحه­های قاره­ای عربی-اوراسیا و هم روند با گسل­های شمال تبریز، چالدارن، نخجوان و پامبک-سوان-سونیک، در شمال­باختر ایران قرار گرفته است. در این مطالعه، جایگاه زمین­ساختی گسل گیلاتو-سیه­چشمه-خوی، آهنگ لغزش و نیز جنبه­های ارتباطی آن با گسل­های شمال­تبریز و چالدران به عنوان جنباترین گسل­های منطقه که به ترتیب در پایانه­های جنوب­خاوری و شمال باختری این گسل قرار دارند، مورد بررسی قرار گرفته است. در پاره گسلی گیلاتو-سیه­چشمه (پاره شمال­باختری گسل گیلاتو-سیه­چشمه-خوی)، با استفاده از جابجایی راست­بر در روانه­های بازالتی و با استناد به سن تعیین شده برای این بازالت به روش­های Pb²⁰⁶/U²³⁸ و Ar⁴⁰/Ar³⁹، کمینه آهنگ لغزش mm yr^-1  1/0±65/1 تعیین شده است. همچنین در پاره گسلی سیه­چشمه-خوی (پاره جنوب­خاوری گسل گیلاتو-سیه­چشمه-خوی) با تعیین سن رادیوکربن از جوان­ترین نهشته رودخانه­ای جابجا شده در دیواره آبراهه، کمینه آهنگ لغزش mm yr^-1 2/0±8/4 بدست آمد. نتایج آهنگ لغزش در امتداد گسل گیلاتو-سیه­چشمه-خوی، اتصال ساختاری پاره گسلی سیه­چشمه-خوی را به ترتیب با ادامه باختری و خاوری گسل­های شمال­تبریز و چالدران نشان می­دهد.

چکیده گسل دورود به عنوان یکی از مهم­ترین قطعات لرزه­زای گسل اصلی جوان زاگرس از نزدیکی منطقه ارجنگ در یک روند شمال‌باختری–جنوب‌خاوری تا بروجرد در طول  امتداد یافته است. منطقه مورد بررسی بعنوان قطعه دوم از گسل دورود بین َ10 °33 تا َ25 °33 درجه عرض شمالی وَ05 °49 تا َ25 °49 درجه طول خاوری واقع شده است.در این پژوهش بررسی‌های دقیق ریخت‌زمین‌ساختی به روش نزدیک میدان انجام گرفت و با انجام پیمایش به روش RTK توسط دستگاه GPS کینماتیک، مدل ارتفاعی رقومی و نقشه توپوگرافی رقومی با دقت بالا از سطح گسیختگی‌های تهیه شده، جابجایی‌های محاسبه شده برای 3 ایستگاه به ترتیب: جابجایی تجمعی افقی روی سطح گسل 59/21، 05/10 و 94/13، جابجایی تجمعی قائم روی سطح گسل 58/6، 57/5 و 47/13 و جابجایی تجمعی خالص 58/22، 49/11 و 40/19 بدست آمد. به منظور بررسی سازوکار گسل زاویه ریک گسل محاسبه گردید به ترتیب: °17،°29 و °44 است براساس نتایج بدست آمده گسل دارای مولفه شیب‌لغز می‌باشد. همچنین در مطالعات ژئوفیزیک به روش مقاومت‌ویژه با آرایش دوقطبی(دایپل- دایپل) دو نیمرخ مورد استفاده قرار گرفت سپس پرداز نهایی و مدل‌سازی داده‌های مقاومت ویژه در نرم‌افزار Res2dinv انجام گرفت. در ادامه پیمایش مغناطیس‌سنجی سزیم بر روی 4 مقطع 160 متری صورت گرفت. پس از اتمام عملیات و برداشت داده‌ها و پردازش نهایی داده ها تفسیر واضح‌تری از ساختارهای زیر‌سطحی به خصوص گسلش و ناپیوستگی در منطقه مورد مطالعه به دست آمد. گسل دورود در این محدوده گسل 3شاخه بوده، که گسل شاخه F4 به‌عنوان گسل اصلی دورود و مابقی شاخه‌های گسلی به موازات آن می‌باشند.