کاربرد روشهای ژئوفیزیکی و فرکتال در شناسایی گسل های رسوبات آبرفتی منطقه درکه تهران
دوره 6، شماره 3، پاییز 1399، صفحه 449-468
https://doi.org/10.22034/irqua.2020.702377
محسن جهان بین، سید رضا مهرنیا، حمیدرضا شیروانی مهدوی، حبیب رحیمی
چکیده هدف اصلی این پژوهش شناسایی گسلها در منطقه درکه تهران بود. برای این منظور، پروفیلهای ژئوالکتریک با آرایه ونرـ شلومبرژه، رادار نفوذی به زمین (GPR)، و برای سنجش فرکتالی پروفیل ژئوالکتریک از تابع نمایی پراشـ مسافت استفاده شد. در بازدیدهای میدانی انجامشده شکستگیها و گسلخوردگیهایی با امتدادهای مختلف در سطوح وسیعی از سنگهای منطقه تشخیص داده شد. گسل شمال تهران مهمترین و تأثیرگذارترین گسل منطقه مورد مطالعه است. از دیگر گسلهای فرعی منطقه میتوان به گسلهای امامزاده داود و دربند و شیرپلا اشاره کرد. نتایج پردازش پروفیل ژئوالکتریک نشاندهنده افت بسیار شدید مقاومت ویژه در فاصله 96 متری پروفیل به علت وجود یک زون گسلی است. کمینه تغییرات مقاومت ویژه الکتریکی تحت روش فرکتالی انجامشده نشاندهنده روند خطی همراه با افت نسبی بعد فرکتال است. در برخی مناطق افزایش نامتعارف بعد فرکتال و ایجاد شرایط آشوبناک بیانگر مناطق گسله و خردشده است. همچنین، تغییرات مرتبط با افت شدید دامنه امواج الکترومغناطیسی در رادارگرام GPR در فواصل 90 تا 100 متری مؤید وجود حتمی زون گسلی در منطقه مورد مطالعه است.
ارزیابی روشهای ژئوفیزیکی در شناسایی گسلهای پنهان کواترنری واقع در رسوبات آبرفتی (مطالعه موردی: بوستان چیتگر)
دوره 5، شماره 2، تابستان 1398، صفحه 163-183
https://doi.org/10.22034/irqua.2019.702277
عباس علیان نژادی، سید رضا مهرنیا، سلیمه کیمیاگر، حبیب رحیمی، نسرین صدرمحمدی
چکیده در این تحقیق برای تشخیص گسلهای پنهان کواترنری در رسوبات آبرفتی واقع در جنوب غربی بوستان جنگلی چیتگر (منطقه 22 تهران)، از روشهای ژئوفیزیکی رادار نفوذی به زمین (GPR) و ژئوالکتریک استفاده شده است. با مطالعه پروفیل (GPR) مناطق دارای گسل شناسایی شدند. نتایج به دست آمده از 2 پروفیل ژئوالکتریک، حاکی از وجود دو زون با مقاومت الکتریکی پایین و مقاومت الکتریکی بالا در کنار یکدیگر است. افت مقاومت الکتریکی در رسوبات منطقه میتواند در ارتباط با عواملی مانند وجود سنگهای هوازده نشده، هوا در داخل رسوبات، دانه ریز بودن رسوبات و با جنگلی بودن منطقه مورد مطالعه به علت آبیاری درختان و نفوذ آب باران در زیرزمین باشد. مقاومت الکتریکی بالا نشان دهنده خردشدگی سنگها در اثر فعالیت گسلها، رسوبات دانه درشت و خشک است. نتایج حاصل از روشهای مورد استفاده در این تحقیق نشان دهنده، وجود یک زون گسلی با طول تقریبی 140 متر است. با توجه به روندهای ساختاری اغلب گسلهای شناسایی شده، ادامه داشتن امتداد گسلها به سمت قسمتهای بالایی بوستان چیتگر بسیار محتمل است. با توجه به پتانسیل لرزهخیزی و احتمال آسیبپذیری سازههای مسکونی بویژه در شمال و شمال غربی منطقه مورد مطالعه، نتایج این تحقیق حائز اهمیت است. استفاده از آن برای تحلیل مخاطرات زمینساختی و ارتقای کیفی نقشههای موضوعی توصیه میگردد.