دو فصلنامه کواترنری ایران

چکیده گسل­های سیاه­کمر-علوی، یلفان-ارزانفود، کشین-سیمین، تفریجان-منگاوی و انجلاس-ورکانه با راستای عمومی شمال باختری-جنوب خاوری در بخش­های جنوبی  و جنوب خاوری شهر همدان رخنمون دارند و پایانه شمال باختری برخی از این گسل­ها مستقیما وارد حریم شهر شده است. از نظر جایگاه ساختاری این گسل­ها در پهنه سنندج-سیرجان و در مجاورت رشته کوه­های الوند قرار گرفته­اند. در این مطالعه، با استفاده از شاخص­های ریخت­زمین­ساختی و الگوی فرکتالی حاکم بر گسل­ها، فعالیت نسبی تکتونیکی این گسل­ها مورد بررسی قرار گرفته است. با استفاده از الگوی فرکتالی، تراکم سیستم گسلی به طور دقیق در بخش­های مختلف منطقه مورد مطالعه، مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین شاخص­های ریخت­سنجی عدم­تقارن حوضه زهکشی، انتگرال ارتفاع­ سنجی، گرادیان طول­ رودخانه، تقارن توپوگرافی عرضی و شکل حوضه در منطقه مورد مطالعه اندازه گیری و سپس این شاخص­ها به کمک تحلیل­های سلسله مراتبی و وزن­دهی، تلفیق و نقشه نهایی فعالیت نسبی تکتونیکی تهیه شده است. نتایج تحلیل­های فرکتالی شکستگی­ها نشان می­دهد که افزایش بعد فرکتالی در بخش مرکزی تا جنوب باختری منطقه مورد مطالعه، نشان از پویایی بیشتر زمین­ساختی و کاهش این مقدار در بخش­های شمالی تا شمال خاوری نشان از بلوغ زمین­ساختی بیشتری دارد. نقشه نهایی فعالیت نسبی تکتونیکی نیز نشان می دهد که بیشتر حوضه­های بخش مرکزی تا جنوب باختری فعالیت نسبی تکتونیکی بالایی داشته و در کلاس یک طبقه­بندی شده­اند. همچنین در این نقشه، بیشتر مناطق دارای کلاس دو و سه با فعالیت نسبی تکتونیکی متوسط و پایین منطیق بر بخش­های خاوری منطقه مورد مطالعه است. درواقع مناطق شهری و پیرامونی شهر همدان به ویژه بخش­های جنوبی شهر، فعالیت نسبی تکتونیکی مقادیر بالایی نشان میدهند.

چکیده طیف وسیعی از خطرات زمین شناختی، کلان شهرهای ایران را تهدید می کند. شهر پردیس در زون زمین‌ساختی البرز مرکزی، تحت تأثیر گسل‌های اصلی مانند گسل‌های مشاء، گسل شمال تهران و گسل پارچین- ایوانکی قرار دارد. در این تحقیق به منظور ایجاد ارتباط بین عناصر ساختاری از قبیل خطواره­ها و گسل­ها با استفاده از تصاویر ماهواره ای و  نرم افزار های مربوط به آن و تلفیق با داده های صحرایی قطعات گسلی، شکستگی ها شناسایی و ترسیم شدند. با استفاده از نقشه های توپوگرافی، تصاویر ماهواره ای و انطباق آن با برداشت های صحرایی، داده های مورد استفاده در اندازه گیری شاخص های ریخت زمین ساختی تهیه شد. بررسی های صحرایی و شاخص های ریخت شناسی به دست آمده بیانگر این است که بستر این شهر میزبان گسل­های مهمی می­باشد و با خطر گسیختگی سطحی ناشی از گسل­های فعال پردیس، هسا و فردوس و همچنین برخی گسل­های با جنبایی پنهان قرار دارد که بر روی آن ها ساخت و ساز هم انجام شده است. همچنین بررسی شاخص‌های کیفی ریخت زمین‌ساختی حاکی از زمین‌ساخت فعال گسل‌های منطقه و لرزه‌خیزی شهر پردیس هستند.

چکیده سامانه گسلی بافق-باغین یکی از گسل های مهم ایران مرکزی است و به موازات گسل کوهبنان در شمال خاوری و گسل رفسنجان در جنوب باختری امتداد یافته است. منطقه مورد مطالعه در حوزه ایران مرکزی و بخش جنوب خاوری آن واقع شده است. در آخرین تقسیم بندی ایران مرکزی این منطقه در بلوک پشت بادام قرار می گیرد. در این تحقیق، با استفاده از تصاویر ماهواره ای و نرم افزارهای مربوطه و تلفیق با داده های صحرایی،  قطعات سامانه گسلی شناسایی و ترسیم گردید. همچنین از روابط و فرمول های مورفوتکتونیکی برای تحلیل ریخت زمین ساختی منطقه استفاده شد . با پردازش تصاویر ماهواره ای منطقه و بر اساس مطالعه پارامترهای ساختمانی، وضعیت هندسی، تعقیب امتداد سامانه گسلی، بررسی تغییرات در امتداد، جهت حرکت و ساختارهای فرعی انشعابی در طول سامانه، مشخص گردید که سامانه گسلی راستالغز بافق-باغین نیز مانند اغلب گسل های فعال به صورت قطعه های جدا از هم شکل گرفته است. در یکی از حوضه های جدایشی-کششی منطقه، روستایی حاصلخیز به نام خنامان در جبهه جنوب باختری سامانه گسلی بافق- باغین شکل گرفته است.