موضوعات = تغییر اقلیم، رخدادهای اقلیمی
تغییر اقلیم، رخدادهای اقلیمی

نقش تغییرات سامانه‌های بزرگ‌مقیاس جوّی در تکوین آب‌و‌هوای پلیئستوسن پسین و هولوسن در زاگرس

دوره 4، شماره 3، پاییز 1397، صفحه 253-271

https://doi.org/10.22034/irqua.2018.702074

رضا صفایی راد، قاسم عزیزی، مهران مقصودی

چکیده کوهستان زاگرس، به منزله بخشی از هلال حاصلخیز که میزبان تمدن‏های دیرینه بوده است، گذشته تاریخی شکوهمندی دارد. با توجه به این مهم، پی بردن به شرایط آب‏و‏هوایی‏ای که این تمدن‏ها در آن می‏زیسته‏اند از اهمیت فراوان برخوردار است. در این پژوهش با به کار بردن روش‏های پذیرفتاری مغناطیسی و جِرم‏کاهی گرمایشی بر مغزه رسوبی تالاب هشیلان کرمانشاه، داده‏هایی با کیفیت زمانی بالا برای بازه زمانی 000/22 تا 200/2 سال پیش تولید شد. نتایج نشان داد در پلیئستوسن پسین، به دلیل شرایط آب‏و‏هوایی سرد و خشک، میزان تبخیر به‌شدت کاهش یافته و تالاب هشیلان تا 400/15 سال پیش حالت دریاچه‏ای داشته است و پس از آن، با افزایش گرما، به تالاب تبدیل شده است. نتایج این پژوهش رابطه متضاد آب‏و‏هوایی بین زاگرس و منطقه آب‏و‏هوایی موسمی تابستانه هندوستان، به‌ویژه در هولوسن پیشین، را آشکار کرد. افزایش خورتابی تابستانه نیم‌کره شمالی در هولوسن پیشین، که مهم‌ترین واداشت آب‏و‏هوایی است، از یک سو سبب تقویت موسمی‏ها و مرطوب شدن مناطق تحت نفوذ آن‌ها شده و از سوی دیگر با تقویت مراکز پرفشار جنب‏حاره‏ای و استقرار طولانی‏تر این مراکز بر زاگرس سبب خشکی آب‏و‏هوای آن شده است. بر اثر کاهش تدریجی میزان خورتابی از هولوسن پیشین به هولوسن میانی، موسمی‏ها تضعیف و به سمت عرض‏های جغرافیایی جنوبی‏تر جابه‌جا شده‏اند. این وضعیت سبب تضعیف و جابه‌جایی جنوب‏سوی پرفشارهای جنب‏حاره‏ای شده که نفوذ بیشتر بادهای غربی باران‏زا به زاگرس و مرطوب شدن آب‏و‏هوای آن از حدود 000/6 سال پیش را در پی داشته است.

تغییر اقلیم، رخدادهای اقلیمی

بررسی اهمیت منابع انتشار گردوغبار دوره کواترنری بر کیفیت هوای شهر قم

دوره 4، شماره 3، پاییز 1397، صفحه 341-360

https://doi.org/10.22034/irqua.2018.702078

عبداللطیف قوچی زاده، مظاهر معین الدینی، رضا شهبازی، ناهید احمدی، محمود نویری

چکیده این مطالعه با هدف تعیین کانون طوفان‌های گردوغبار و خط سیر آن، با استفاده از مدل HYSPLIT و شاخص‌های تعیین منشأ جهتی، شامل گل‌باد و گل‌غبار و تابع احتمال شرطی، انجام ‌شد. در ابتدا رخدادهای طوفان گردوغبار در بازه زمانی 2008 تا 2017 شناسایی شدند. با مدل الگوریتم انتشار، مسیریابی برای هر یک از رخدادهای شناسایی‌شده در سه سطح ارتفاعی 10 و 500 و 1000 متری به ‌صورت عقب‌گرد به مدت 24 و 72 ساعت انجام شد. کانون‌های گردوغبار محدوده مورد مطالعه اکثراً از نوع سازندهای دوره کواترنری و بیشتر سازندهای تشکیل‌دهنده این کانون‌ها تراس‌های مخروط افکنه قدیمی و پادگانه‌های آبرفتی رسی است که مستعد تولید گردوغبارند. نتایج این تحقیق، از جمله گل‌باد و گل‌غبار و تابع احتمال شرطی، و مدل HYSPLIT نشان داد طوفان‌های گردوغبار از جهت‌های ‌‌جغرافیایی جنوب شرق شرقی و غرب در فصول مختلف به سمت شهر قم حرکت کرده است. دریاچه نمک و اطراف آن، که کانون شماره 4 است و در شرق شهر قم قرار دارد، بیشترین تأثیر را بر کیفیت هوای شهر قم در دوره زمانی مورد مطالعه داشته است. طوفان‌هایی که با منشأهای خارجی در دوره مورد مطالعه شهر قم را تحت تأثیر قرار داده‌اند بیشتر از کشورهای عراق، عربستان، سوریه، و اردن بودند.

تغییر اقلیم، رخدادهای اقلیمی

بازسازی تغییرات محیطی ششصد سال اخیر در جنوب شرق ایران منطقه مطالعاتی: دریاچه سردریا، کوه تفتان

دوره 4، شماره 2، تابستان 1397، صفحه 165-175

https://doi.org/10.22034/irqua.2018.702035

داریوش نورالهی، قاسم عزیزی

چکیده به منظور بازسازی آب‌وهوای منطقه جنوب شرق ایران، مغزه‌ای به طول 5/5 متر از رسوبات کف دریاچه سردریا، در دامنه کوه تفتان، برداشت شد. روی مغزه مورد نظر آنالیز‌های زیست‌شیمی، شامل سنجش سیلیکات‌های زیست‌زا و مقدار کل مواد آلی و غیرآلی، به انجام رسید. نتایج سن‌سنجی نشان داد مغزه مورد نظر 578 سال اخیر را پوشش می‌‌دهد. شواهد نشان می‌‌دهد تغییرات سیلیکات‌های زیستزا روند کاهشی دارند که می‌‌تواند حاکی از افزایش تدریجی دمای تابستانه در منطقه باشد. تغییرات مقدار کل کربن آلی و غیرآلی، که روندی مشابه را نشان می‌‌دهند، بین سال‌های 1460 و 1650، پیک‌های افزایشی مشخصی دارند که هم‌زمان است با عصر یخبندان کوچک در دیگر نقاط دنیا. به طور کلی، شواهد نشان می‌‌دهد در عصر یخبندان کوچک دوره‌های متناوب خشکی‌های شدید در منطقه رخ داده که با خشک‌شدگی کامل سطح دریاچه همراه بوده است. این در حالی است که تحقیقات نشان می‌دهند عصر یخبندان کوچک شرایط مرطوب‌تری را در نواحی غربی و شمال غربی به وجود آورده است. این نتایج تأییدکننده واکنش‌های متضاد آب‌وهوایی منطقه جنوب شرق  نسب به نیمه غربی کشور طی هولوسن است.

تغییر اقلیم، رخدادهای اقلیمی

تغییرات اقلیم و پوشش گیاهی هولوسن در ایران

دوره 3، شماره 3، پاییز 1396، صفحه 205-229

https://doi.org/10.22034/irqua.2017.701911

قاسم عزیزی، سحر ملکی، مصطفی کریمی، رضا شهبازی، هما رستمی

چکیده در مورد شرایط اقلیم دیرینه ایران، اطلاعات جامع و فراگیری وجود ندارد.غالبا مطالعات به صورت پراکنده بوده و عمدتا از نظر مکانی در مناطق غرب و شمال غرب ایران تمرکز دارند. در این پژوهش تعداد 110 اثر علمی که در زمینه اقلیم گذشته ایران با استفاده از روشهای مختلف از جمله رسوب شناسی، گرده ­شناسی و حلقه­ های درختی و ... انجام شده است، مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به اینکه اخیرا شواهد جدیدی از تغییر پوشش گیاهی کواترنری در ایران به دست آمده ، این مقاله به اختصار به بررسی نتایج حاصل از مطالعات و تحقیقات مربوط به پوشش گیاهی کواترنری ایران پرداخته و چشم اندازهای ناشی از آب و هوای دیرینه را شناسایی نموده است. مباحث و بررسی های پوشش گیاهی دیرینه بر اساس بقایای گیاهی، حلقه های درختی، اسپور و گرده می باشد. طبق مطالعات انجام شده در شمال و غرب ایران در دوره های یخچالی شرایط اقلیمی سرد و خشک و در دوره های بین یخچالی آب و هوای گرم و مرطوب حاکم بوده است. پوشش گیاهی استپی نشان دهنده شرایط سرد و خشک و افزایش گیاهان درختی مؤید افزایش رطوبت در دوره بین یخبندان می باشد. به طور کلی چرخه های اقلیمی و رخدادهای شناخته شده در نواحی مختلف دنیا در ایران بندرت مطالعه و شناسایی شده و شناخت ما از شرایط آب و هوای گذشته و به تبع آن شرایط اکولوژی و پوشش گیاهی کشور بسیار اندک و ناچیز می باشد. برای رسیدن به شناختی دقیق و جامع از شرایط اکولوژیکی دیرینه ایران به داده های ژئوکرونولوژیکی و استفاده از شواهد و پروکسی های مختلف به ویژه برای نواحی مرکزی و جنوب ایران نیاز است. اطلاعات گرده گرفته شده از مغزه های رسوبی دریاچه ها و حلقه های درختی پتانسیل خوبی جهت شناسایی وضعیت اکولوژی دیرینه کشور را دارند.

تغییر اقلیم، رخدادهای اقلیمی

بازسازی تغییرات محیط‌ دیرینه با استفاده از گوانو خفاش و رسوبات غار کوله‌تاریکه، دیوان‌دره، کردستان از اواسط تا اواخر هولوسن

دوره 3، شماره 2، تابستان 1396، صفحه 131-153

https://doi.org/10.22034/irqua.2017.701907

فریبا اسفندیاری درآباد، مهران مقصودی، امید رحیمی

چکیده 160 سانتی­متر از توالی لایه­های گوانو خفاش و رسوبات غار کوله­تاریکه واقع در شهر دیوان­دره، استان کردستان مورد آزمایشات ژئوشیمی و مطالعات آماری قرار گرفت، تعداد چهار نمونه به روش کربن14 تعیین سن گردید که سن توالی لایه ­های رسوبی و گوانو خفاش را بین 5686 سال قبل تا سال 1955 میلادی نشان می­دهد. نتایج نشان داد که بین 5513 الی 5814 سال قبل منطقه دارای آب و هوای گرم و مرطوب و بین 4400 الی 5513 سال قبل دارای آب و هوای گرم و خشک بوده است، خفاش­ها از حدود 4399 سال قبل با بهتر شدن شرایط محیطی در غار ساکن شده­اند، بیشترین میزان تجمع آ­ن­ها مربوط به 608 الی 1122 سال قبل منطبق با دوره­ی ناهنجاری آب و هوایی سده­ی میانی (MCA) است که نشان از وجود آب و هوای گرم و مرطوب ­ بوده است بعد از این دوره یعنی در حدود 380 الی 191 سال قبل منطبق با عصر یخبندان کوچک (LIA) به تدریج به دلیل سرد شدن هوا از تجمع خفاش­ها در غار کاسته شده است. کمترین تجمع آن­ها 291 سال قبل با دوره­ی حداقلی ماندر  همزمان است.

تغییر اقلیم، رخدادهای اقلیمی

تحولات محیطی در کواترنر پایانی و منشأ دوره های بارانی ایران

دوره 3، شماره 2، تابستان 1396، صفحه 175-189

https://doi.org/10.22034/irqua.2017.701909

محمد صدیق قربانی

چکیده روند تحولات و شرایط محیطی سرزمین ایران در کواترنر، یکی از موضوعات مهمی است که با وجود بررسی­های چشمگیر، هنوز ابهامات زیادی در مورد آن، طی دوره های یخچالی و بین یخچالی وجود دارد. در این بررسی ضمن مرور شواهد و داده های حاصل از منابع مختلف داخلی و خارجی، با روشی تحلیلی و مستدل، چارچوب کلی تحولات کواترنر در ایران مورد بحث قرار گرفته است. نتایج، بیانگر آن است که در دوره­های یخچالی و یخبندان، سرزمین ایران شرایط سرد و خشکی داشته و بلعکس در دوره­های بین­یخچالی و بین­یخبندان، شرایط گرم و مرطوب تا نسبتاٌ گرم و مرطوبی حاکم بوده است. بررسی­ها در رابطه با هولوسن نشان می­دهد که از آغاز تا میانه آن، شرایط  بسیار گرم و مرطوبی چیره شده که حاصل نفوذ و گسترش موسمی تابستانه هند و تقویت و تشدید شرایط مرطوب آن توسط جریان­های غربی طی زمستان بوده است. با توجه به سردی و خشکی سرزمین ایران در دوره­های یخچالی و یخبندان، می توان این فرضیه را قوت بخشید که شرایط بسیار مرطوبی که به دوره­های بارانی ایران شهرت یافته و شواهد محیطی آن به گستردگی یافت شده، حاصل تکرار مکانیسم نیمه نخست هولوسن در دوره های بین یخچالی و احتمالاً بین یخبندان بوده است. 

تغییر اقلیم، رخدادهای اقلیمی

تحلیل اقلیم دیرینه برش رسوبی نوده (استان گلستان) با استفاده از ژئوشیمی عناصر

دوره 3، شماره 1، بهار 1396، صفحه 29-39

https://doi.org/10.22034/irqua.2017.701894

وحید فیضی، قاسم عزیزی، حبیب علیمحمدیان، مریم ملاشاهی

چکیده تشکیل رسوبات لسی، یکی از مهمترین پیامدهای تغییرات اقلیمی است. توالی رسوبات لس/خاک دیرین یکی از بهترین آرشیوهای طبیعی برای ثبت تغییرات اقلیم می­باشد. از این قابلیت رسوبات لسی، برای بازسازی تغییرات اقلیمی کواترنر و تغییر و تحول ژئومورفولوژیکی می­توان استفاده کرد. در این تحقیق برای بازسازی آب و هوای کواترنر پسین منطقه آزادشهر، برش لسی نودِه انتخاب شد. ستبرای این برش دارای 7/23 متر می­باشد. روش تحلیل داده­ها مبتنی بر روش­های ژئو شیمیایی و تعیین درصد فراوانی عناصر ذکر شده در هر نمونه رسوبی بوده است. با استفاده از تحلیل عناصر حساس به تغییر شرایط محیطی یعنی عناصر اصلی اکسیدهای آلومینیوم، آهن، کلسیم، منیزیم و سیلیس و نسبت عناصر فرعی استرانسیوم به باریم، استرانسیم به منگنز و منگنز به اکسید کلسیم نتایجی از تغییرات شرایط محیطی بدست آمد. افزایش مقادیر اکسیدهای آلومینیوم، آهن، سیلیس و منیزیم با توجه به پایداری آنها در محیط های رسوبی، نشان از شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب و کاهش آنها بیانگر شرایط آب و هوایی سرد و خشک است. افزایش مقدار شاخص هوازدگی شیمیایی و شاخص هوازدگی شیمیایی موثر، نشان از شرایط هوازدگی شدید و کاهش این شاخص ها نشان از هوازدگی ضعیف در برش رسوبی نوده است. خاک های دیرین در منطقه مطالعاتی میزان بالای شاخص های ذکر شده را نشان می دهند و بیانگر تغییر و تحول این رسوبات و شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب هستند. بالعکس رسوبات لسی، مقادیر کمتری از شاخص ها را نشان می دهند و بیانگر شرایط آب و هوایی سرد و خشک در برش رسوبی نوده هستند. بدین ترتیب لس ها و خاک های دیرین مطالعه شده به ترتیب در دوره­های یخچالی و بین یخچالی و در شرایط آب و هوایی متفاوت تشکیل شده­اند.

مدلسازی در کواترنری

تعیین ارتفاع خط تعادل (ELA) در دره‌ی هراز در آخرین دوره‌ی یخچالی

دوره 2، شماره 4، زمستان 1395، صفحه 305-314

https://doi.org/10.22034/irqua.2017.701948

مجتبی یمانی، حمزه زمانی

چکیده گسترش و بسط نظریه‌ی یخبندان کواترنری به وسیله‌ی تجزیه و تحلیل داده‌ها و یافتن ارتباط میان جهت و ارتفاع ناهمواری و چگونگی پدید آمدن اشکال مورفولوژی یخچالی هدفی است که این تحقیق بنیادی در تلاش برای نیل به آن است. بر این اساس، اهداف فرعی زیر مطرح می‌شوند: الف) شناخت اشکال مورفولوژی یخچالی در دره‌ی هراز؛ و ب) تعیین مرزهای یخچالی کواترنری در البرز مرکزی. دره‌ی هراز، از دامنه‌ی آزادکوه تا دره‌ی اصلی هراز در زردبند، با روند شرقی‌غربی محل تشکیل اشکال ژئومورفولوژی یخچالی است که این مقاله درصدد است تا با رویکردی آماری، ضمن مطالعه‌ی حدود گسترش یخبندان‌های دوره‌ی کواترنری و بازسازی ارتفاع خط تعادل (ELA)، به بررسی توزیع سیرک‌های یخچالی منطقه و ارتفاع برف‌مرز در دوره‌ی یخچالی وورم بپردازد. برای بررسی و بیان چگونگی توزیع سیرک‌های یخچالی از روش‌های آمار توصیفی و آزمون خی دو استفاده شده است. روش‌های گوناگونی برای بازسازی ELA وجود دارد که در اینجا، با روش بررسی کف سیرک، ارتفاع برف‌مرز دوره‌ی وورم تعیین می‌شود. نتایج تحقیق ثابت می‌کنند که در مورد سیرک‌های یخچالی بین فراوانی‌های مشاهده شده و فراوانی‌های مورد انتظار، تفاوت معنی‌داری وجود دارد و توزیع این سیرک‌ها ناشی از جهت ناهمواری است. در مورد ارتفاع برف‌مرز دوره‌ی گذشته نیز، ادغام روش بررسی کف سیرک و روش‌های آماری پیشنهاد می‌دهند که در این حوضه، میانگین ارتفاع سیرک‌های یخچالی ۲۷۹۹ متر و مقدار نما ۲۷۰۶ متر است. مقدار نما در سیرک‌های رو به قطب ارتفاع ۲۸۷۴ متر و در سیرک‌های رو به استوا ارتفاع ۲۹۴۱ متر می‌باشد.

تغییر اقلیم، رخدادهای اقلیمی

بررسی آثار برف مرز دائمی یخچال‌های کواترنری توده کوهستانی قروه

دوره 2، شماره 4، زمستان 1395، صفحه 379-391

https://doi.org/10.22034/irqua.2017.701971

غلام حسن جعفری، مینا آوجی

چکیده فرم زمین نتیجه نهایی ساختمان اولیه زمین و فرایندهای اثرگذار در طی زمان است. برای بررسی اثر ساختمان اولیه بر پالئوهیدروژئومورفولوژی، نواحی کوهستانی قروه انتخاب گردید که دلیل آن تسلط فرایند یخچال کواترنری با توجه به عرض جغرافیایی بالا و ارتفاع بیش از 3000 متری قله‌های منطقه می‌باشد. بر اساس روابط موجود، بازه زمانی روزهایی که احتمال وقوع یخبندان در طول سال، بیش از 170 روز است برآورد گردید؛ این مسئله علاوه بر تأیید برودت کنونی هوا، می‌تواند دلیل دیگری بر تسلط فرایندهای یخچالی کواترنری باشد. با استفاده از نقشه‏های توپوگرافی 50000/1 منطقه 34 لندفرم سیرک مانند شناسایی شد. روش رایت با توجه به ارتفاع مرتب‌شده آن‌ها به‌صورت نزولی، برف مرز دائمی کواترنری دو دامنه (شمالی، جنوبی) را در ارتفاع 2200 متر نشان می‏دهد. بر اساس این ارتفاع و نقشه‏ ی هم‌دما و هم بارش کنونی، کاهش دمای کواترنری نسبت به امروز حدود 8/8 درجه سانتی‌گراد و بارش گذشته در حدود دو برابر شرایط کنونی برآورد گردید. نقشه‏ ی هم‌دما وهم بارش کنونی با استفاده از اطلاعات ایستگاه ‏های موجود اطراف و داخل حوضه و داده‏های ارتفاعی منطقه تهیه گردید. برخلاف تحقیقات قبلی، تفاوت چندانی بین ارتفاع برف مرز دامنه‏های مختلف ناحیه کوهستانی قروه وجود نداشت. مورفولوژی و لیتولوژی غالب سیرک‏های قروه در نقشه‏های توپوگرافی و زمین‌شناسی حاکی از آن است که در دو طرف کوهستان قروه فرم‏های اولیه کراتر مانندی موجود بوده و چاله‏ها‏ی مساعد با ارتفاع یکسان، برای تجمع برف و یخ به وجود آورده و همین امر در یکسان بودن ارتفاع برف مرز کواترنری دو دامنه اثر گذاشته است.

تغییر اقلیم، رخدادهای اقلیمی

نقش و تأثیر تغییر اقلیم بر اهلی شدن و تغییرات فراژنتیکی گندم

دوره 2، شماره 3، پاییز 1395، صفحه 211-227

https://doi.org/10.22034/irqua.2016.701939

قاسم عزیزی، مصطفی کریمی، هما رستمی، سحر ملکی

چکیده تغییرات اقلیمی همواره از راه ایجاد تغییر در مؤلفه‌های محیطی، اثرات بسیاری بر انقراض ، انطباق و یا سازگاری گیاهان و جانوران داشته است. نتایج به‌دست‌آمده از تحقیقات انجام‌شده بر چگونگی اهلی­شدن گندم و تغییرات ژنتیکی آن نشان‌دهنده وجود ارتباط میان این تغییرات شرایط آب‌وهوای گذشته و تغییرات ژنتیکی گندم می‌باشد. در بیش از ۱۲۵۰۰ سال قبل، گندم برای سازگاری با شرایط اقلیمی سردتر و دارای بادهای شدیدتر با تشکیل یاخته‌های کوچک و تغییر در اندازه و شکل دانه‌ها و کوتاه و ضخیم‌تر نمودن ساقه به‌نوعی سازگاری در برابر تغییرات ناگهانی اقلیم دست‌یافت. تغییر اقلیم انسان منشأ کنونی و گرم‌تر شدن شرایط اقلیمی در عرض‌های پایین و میانی در کاهش میزان باروری، تغییر در اندازه، شکل و کیفیت دانه‌های گیاهان و به‌ویژه غلات جهت رسیدن به سازگاری با شرایط اقلیمی حاضر مؤثر است. با انتقال کمربندهای کشاورزی به عرض های بالا اگرچه شرایط دمایی مطلوبی جهت رشد گندم وجود خواهد داشت اما عواملی همچون رطوبت زیاد، فقیر بودن خاک این عرض‌ها ازلحاظ مواد آلی و کم­ضخامت بودن خاک از مهم‌ترین مسائلی است که کشت گندم را محدود می­کند ، همچنین احتمال بروز انواع آفات و بیماری‌های قارچی غلات افزایش خواهد­یافت. در این پژوهش با استفاده از مرور مقالات معتبر در سطح ملی و بین المللی سعی بر آن شد تا با توجه به تغییر اقلیم در عصر حاضر و بحث امنیت غذایی، رشد و سازگاری گونه­های گندم در شرایط اقلیمی متفاوت درگذشته مورد بررسی قرار گیرد تا بتوان با توجه به میزان تغییرات بارش و دما در آینده گونه­های دارای سازگاری بالاتر را جهت تولید، انتخاب و مکان­های مناسب را جهت کاشت این محصول معرفی نمود.

تغییر اقلیم، رخدادهای اقلیمی

اثرات تغییرات اقلیمی بر تطور فرهنگی انسان مدرن در طی آخرین چرخه‌ی یخچالی

دوره 1، شماره 3، پاییز 1394، صفحه 191-212

https://doi.org/10.22034/irqua.2015.701866

فهیمه جاجرمی، حامد وحدتی نسب، محمد قمری فتیده

چکیده انسان مدرن و تمامی فعالیت­هایش از ابتدای پیدایش –در حدود 200000 سال پیش-، تا کنون، با اقلیم و محیط پیرامون خود در ارتباط بوده است، از آن تأثیر گرفته و بر آن اثراتی گذارده است. اقلیم کره ­ی زمین به مانند یک سیستم پویا، از تاریخ ذکر شده تا امروز در حال تغییر و تحول دایمی بوده است. تغییرات اقلیمی، از راه ایجاد تغییرات در مؤلفه­ های محیطی و ویژگی­های چشم­انداز کنام زیستی گروه­های انسان مدرن، بارها و بارها دشواری­ها، محدودیت­ها و چالش­هایی بر سر راه این گروه­ها قرار داده است. در این برهه­های اصطلاحاً بدخیم اقلیمی، انسان مدرن گهگاه مجبور می­شد از مهارت خود (زیر مجموعه­ای از فرهنگ)، هوشِ در حال تطور و تواناییِ خروج از چشم­اندازهای ناپسند (به اقلیم­های مورد پسند) برای حل و یا دست و پنجه نرم کردن با این مشکلات استفاده کنند. همین بر هم کنش با اقلیم و زیست ­بومِ چشم ­انداز یکی از مهم­ترین عواملی بود که به تدریج نیاکان ما را به انسان­های مدرن از نظر رفتاری (انسان هوشمند هوشمند) تبدیل کرد. تغییرات اقلیمی علاوه بر ایجاد خطرات بالقوه، از عوامل مهمی بود که موجب برانگیزش انسان مدرن برای افزایش انعطاف­ پذیری و سازش با عوامل بیرونی شد. در این مسیر پرتلاطم، انسان مدرن نیز به فکر ساخت ابزارهایی برای ایجاد تغییراتی هرچند جزئی در محیط زیست اطراف خود افتاد. روندی که کماکان ادامه دارد.

تغییر اقلیم، رخدادهای اقلیمی

گرده‌های فسیل دریاچه پریشان از دیدگاه آب‌و‌هواشناسی دیرینه

دوره 1، شماره 3، پاییز 1394، صفحه 265-280

https://doi.org/10.22034/irqua.2015.701871

محمود داوودی، قاسم عزیزی، ولی الله مظفریان، رضا صفایی راد، داوود سلمانی

چکیده امروزه مطالعات آب ­و­هواشناسی دیرینه به دلیل کاربرد در مسایلی چون بررسی تغییرات آب­ و­هوایی گذشته کره زمین، باستان‌شناسی، درک میزان تأثیر انسان بر تغییرات زیست­ محیطی، بازسازی داده‌های آب و هوایی طولانی مدت، شبیه سازی محیط‌های دیرینه یکی از محبوب­ترین زمینه ­های مطالعاتی شده است. از جمله روش­های متداول در مطالعات آب ­و­هواشناسی دیرینه روش گرده‌شناسی است و از جمله مهم­ترین ابزار این روش، اطلس ­های­ گرده‌شناسی هستند. در ایران مطالعات آب­ و­هواشناسی دیرینه و به تبع آن روش گرده‌شناسی سابقه چندانی ندارد و کمبودهای زیادی در این رشته وجود دارد. از جمله این کمبودها می­توان به نبود اطلس گرده ­های گیاهی ایران اشاره کرد. با توجه به این مسئله در این مقاله سعی شده است با ارایه گرده‌های گیاهی حوضه آبریز دریاچه پریشان، بخشی از این خلاء پر شود. بدین منظور گرده گیاهان منطقه و مغزه دریاچه پریشان استخراج شد. برای جداسازی گرده­ های گیاهی از نمونه رسوبی از روش استاندارد استخراج گرده‌های گیاهی استفاده شد. استفاده شد. در نهایت با تهیه اسلاید و کدگذاری آنها، توسط میکروسکوپ نوری گرده­ها، شناسایی و عکسبرداری شدند. در مجموع تعداد 28 گرده شناسایی شد که مشخصات و تصویر هر گرده ارایه شده است.

تغییر اقلیم، رخدادهای اقلیمی

بررسی تغییرات پالئواکولوژیکی در رسوبات هولوسن دریای عمان (منطقه نگور) بر اساس نانوپلانکتون‌های آهکی

دوره 1، شماره 2، تابستان 1394، صفحه 149-156

https://doi.org/10.22034/irqua.2015.701862

سمیه مالیجردی، فاطمه هادوی، راضیه لک

چکیده در این بررسی نمونه‌هایی از رسوبات بستر دریای عمان (منطقه نگور) انتخاب و پس از آماده‌سازی، مطالعه و عکسبرداری شد. تعداد ده جنس و پانزده گونه برای اولین‌بار از منطقه مورد مطالعه شناسایی و معرفی شد. در این منطقه نانوفسیل‌هایی مانند Gephyrocapsaoceanica Kamptner 1943، Pseudoemilianialacunose (Kamptner, 1963)، Gratner (1969c) و  Helicosphaeracarteri (Wallich 1877) Kamtner 1954 از نظر فراوانی گونه‌های غالب بود. برخی گونه‌ها به صورت نادر در نمونه‌ها حضور داشت که در این میان می‌توان گونه Braarudosphaerabigelowii Gran & Braarud, (1935) Deflandre (1947) را نام برد. همچنین، در نمونه‌های مورد مطالعه تعداد زیادی گونه‌های حمل‌شده و غالباً مربوط به بازه زمانی نئوژن گزارش می‌شود. بر مبنای فسیل‌های یافت‌شده و تنوع گونه‌ای پایین آن‌ها می‌توان نتیجه گرفت که دریای عمان در منطقه نگور دریایی حاشیه‌ای است که در عرض جغرافیایی پایین، کم‌عمق و نزدیک به ساحل است. حوضه مذکور برای رشد نانوفسیل‌های آهکی بسیار مساعد و دارای شرایط یوتروفیک است.