دو فصلنامه کواترنری ایران

چکیده مقاومت سنگدانه ­ها در برابر تخریب ناشی از تبلور سولفات سدیم علاوه بر ویژگی­های سنگ­شناسی می­تواند متاثر از محیط تجمع سنگدانه ­ها باشد. در این تحقیق دو محیط واریزه­ای و رودخانه­ ای در دو منطقه دماوند با سنگ­های آتشفشانی و منطقه دیره با سنگ­های آهکی مورد بررسی قرار گرفته است. انتخاب محیط­های مورد بررسی در هر منطقه به گونه­ای بوده است که هر دو محیط از نظر سنگ­شناسی شرایط مشابهی داشته باشند و تفاوت سنگ­شناسی در این محیط­ها ناچیز باشد. ویژگی­های تخلخل، درصد جذب آب، درصد سنگدانه ­های دارای ریزترک و مقاومت در برابر تبلور سولفات سدیم در نمونه­ های برداشت شده مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می­دهد که میزان تخلخل، درصد جذب آب و ریزترک در محیط­های رودخانه­ای نسبت به محیط واریزه­ای بسیار کمتر است که می­تواند ناشی از فرایند حمل و سایش بیشر ذرات در محیط­های رودخانه­ای باشد. میزان افت وزنی آزمایش ساندنس در سنگدانه ­های برداشت شده از محیط رودخانه­ای کمتر از محیط واریزه­ای است. این تفاوت متاثر از اندازه ذرات نیز می­باشد. در منطقه دیره برای سنگدانه­های درشت میزان افت وزنی نمونه­های رودخانه­ای حدود 5 درصد نمونه ­های واریزه­ای است در حالی که برای سنگدانه­ ای ریز (600 تا 300 میکرون) این تفاوت حدود 38 درصد است. این وضعیت در منطقه دماوند نیز وجود دارد اما به علت پایین­تر بودن درصد ریزترک شدت اختلاف کمتر است به­گونه­ای که سنگدانه­های رودخانه­ای درشت حدود 21 درصد و سنگدانه­های ریز حدود 65 درصد میزان افت وزنی سنگدانه ­های  واریزه­ای است.

چکیده با توجه به اهمیت مناطق صنعتی در اجرای پروژه‌های مهندسی، لزوم بررسی ویژگی‌های ژئوتکنیکی در جلوگیری از رخدادهای ناخواسته امری اجتناب‌ناپذیر است. منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی بندر ماهشهر در استان خوزستان، شهرستان ماهشهر و در مجاورت بندر امام خمینی واقع‌شده که ازلحاظ تقسیم‌بندی رسوبی- ساختاری در زون زاگرس قرارگرفته است. در این پژوهش بر اساس نتایج آزمایش­های شناسایی (هیدرومتری، آتربرگ، دانه ­بندی) خاک منطقه موردنظر طبقه‌بندی‌شده است. همچنین نتایج آزمایش حدود آتربرگ، حد روانی و شاخص پلاستیسیته خاک‌ها نیز تعیین گردیده و تغییرات مدول الاستیسیته بر اساس نوع خاک‌ها محاسبه گردیده است. در تعیین نوع ساختگاه بر اساس آزمایش‌های لرزه‌ای از پارامتر سرعت متوسط موج‌برشی استفاده‌شده است. همچنین ضمن بررسی ویژگی­های ژئوتکنیکی نهشته‌های کواترنری منطقه به بررسی روابط بین پارامترهای مدول الاستیسیته حاصل از آزمایش­های لرزه­ای با عدد نفوذ استاندارد و نیز زاویه اصطکاک داخلی خاک به‌دست‌آمده از آزمایش سه محوری با عدد نفوذ استاندارد در محدوده بندر ماهشهر پرداخته‌شده است. مقایسه نتایج حاصله با روابط مربوط به دیگر محققین نشان‌دهنده این است که روابط حاصل از این تحقیق مقادیر کمتری برای زاویه اصطکاک داخلی نهشته‌های کواترنری بندر ماهشهر به دست می­دهد که ناشی از وجود رس در رسوبات منطقه است.

چکیده ارزیابی توان روان‌گرایی نهشته‌های کواترنری محدوده بندر امام خمینی با استفاده از دو روش صحرایی آزمایش نفوذ استاندارد (SPT) و اندازه‌گیری سرعت موج‌برشی (Vs) و مقایسه نتایج حاصل از آن‌ها در این مطالعه تحلیل و بررسی شد. خرابی بناها، جاده‌ها، نشست زمین و حتی تلفات جانی ازجمله خطرات پدیده روان‌گرایی محسوب می‌شود. بندر امام خمینی بخشی از شهرستان ماهشهر در استان خوزستان است که از لحاظ تقسیم‌بندی ساختمانی- رسوبی در زون زاگرس قرار گرفته است. برای ارزیابی قابلیت روان‌گرایی نهشته‌های کواترنری با استفاده از آزمایش SPT از طرح ساده‌شده سید- ادریس و ارزیابی سرعت موج‌برشی از طرح انستیتو تحقیقات امریکا استفاده ‌شده است. مقایسه این نتایج همخوانی با یکدیگر را نشان می‌دهد. کاربرد این نتایج نشانگر قابلیت بالای روش نفوذ استاندارد در پیش‌بینی روان‌گرایی در اعماق کم و کاربرد بالای روش موج‌برشی در اعماق بالا برای ماسه‌سنگ سیلتی محل است. با استفاده از نرم‌افزار GIS نقشه هجوم آب دریا به سمت خشکی تهیه و آب‌شستگی ذرات ریزدانه به عنوان عامل موثر در روان‌گرایی معرفی ‌شده است. در نهایت، با تحلیل نتایج و لحاظ کردن شرایط لرزه‌خیزی منطقه، وضعیت روان‌گرایی در حد بحرانی تشخیص داده ‌شد که لزوم انجام اقدامات احتیاطی را ضروری می‌سازد. این اقدامات به‌صورت حفر گالری و تراکم خاک پیشنهاد می‌شود.