دو فصلنامه کواترنری ایران

چکیده رودخانه راین در جنوب شرق کرمان قرار دارد و یکی از رودخانه­های دائمی با طول تقریبی 14 کیلومتر  است.  این پژوهش باهدف بررسی رسوبات رودخانه راین از نظر روند ریزشوندگی، بافت و رخساره های رسوبی  انجام گرفته است. به منظور بررسی پارامترهای رسوبی، تعداد 42 نمونه از بستر اصلی کانال رودخانه برداشته شد. رسوبات این رودخانه عمدتا دارای جورشدگی بد و بسیار بد، کج شدگی منفی تا بسیار مثبت و کشیدگی متوسط و پهن می باشند. میانه بین 627/22 تا 267/0 و میانگین بین 928/14تا 357/0  میلی متر  در تغییر است  که این اعداد نشان دهنده کاهش میزان ذرات دانه درشت در حد گراول و از طرفی افزایش ذرات دانه ریزتر به سمت پایین­دست است. این رودخانه دارای بستر گراولی ماسه­ای است و پیوستگی رسوبی در آن دیده می شود. فرم دانه­های این رودخانه بیشتر به صورت تیغه­ای  و تیغه­ای هم بعد است. بررسی رخساره­های رسوبی این رودخانه نشان دهنده رخساره­های گراولی (Gmm ,Gmc ,Gh ,Gp ,Gmg) و ماسه­ای (Sm) و گلی (Fl) می­باشد. رخساره­های موجود در چهار عنصر ساختاری کانال(CH)، جریان گراویته ای(SG)، بار گراولی و اشکال لایه­ای (GB) و رسوبات ریز خارج از کانال (FF) تشکیل شده است.  براساس نتایج حاصل، مدل رسوبی رودخانه راین، رودخانه­ای بریده بریده با بستر گراولی ماسه­ای است.

چکیده نهشته­ های ماسه­ ای از پدیده‌های زیبای ژئومرفولوژی‌ مناطق بیابانی در جنوب دامغان هستند. هدف تحقیق مقایسه رسوب شناسی دو نوع از تپه­ های ماسه ­ای (نوع برخانی و نبکا) و بررسی خصوصیات مورفومتری آن­ها در حاشیه کویر حاج علی‌قلی دامغان می‌باشد. طی برداشت صحرایی تعداد 27 رسوب ماسه ­ای از تپه ­های برخانی و 15 نمونه از تپه ماسه­ای نوع نبکا برداشت گردید و همچنین هر دو نوع نبکای فعال و غیر­فعال شناسایی شد. برای بررسی ارتباط آماری بین مولفه­ های مورفومتری تپه ­های ماسه­ ای برخانی طول قله، دامنه رو­ به ­باد و پشت به ­باد اندازه­ گیری شدند و همچنین برای بررسی پارامترهای مورفومتری تپه ­های ماسه­ ای نوع نبکا طول محورهای بلند، کوتاه و ارتفاع آن­ها مورد اندازه­ گیری قرار گرفت. طی مطالعات آزمایشگاهی نمونه­ ها مورد آنالیز دانه­ سنجی قرارگرفته و پارامترهای آماری آن­ها محاسبه شد. میانگین قطر دانه‌های تپه‌های ماسه‌ای برخانی برابر 435/2 فی (ماسه ریزدانه)، جور­شدگی آن‌ها  530/0 فی (متوسط خوب جورشده)، کج شدگی 268/0-  (به سمت ذرات دانه درشت کج شده ) و  شاخص کشیدگی 054/1 (به طور متوسط کشیده) است و همچنین میانگین قطر دانه‌های تپه ماسه­ ای نوع نبکاها برابر800/2 فی (ماسه ریزدانه)، جور­شدگی آن‌ها 540/0 فی (متوسط خوب جورشده)، کج شدگی 070/0-  (تقریبا متقارن) و شاخص کشیدگی 640/1 (خیلی کشیده) می‌باشد. نتایج به دست آمده از مورفومتری تپه ­های ماسه­ ای برخانی نشان می­دهد که مولفه دامنه قله و پشت به ­باد بهترین ضریب همبستگی را نشان می­دهند و برای به دست آوردن ارتفاع می­توان از آن­ها استفاده کرد. برای تپه ­های ماس ­ای نوع نبکا رگرسیون خطی برای هر یک­ از متغیرهای مستقل در برابر متغیر وابسته به طول محور بلند محاسبه شد. با توجه به نتایج می­توان گفت هر دو متغیر برای تعیین طول محور بلند مناسب می­باشند.