دیرینه ژئومورفولوژی سکانسهای دریاچه ای و تأثیرات آن بر مدنیت منطقه سیمره
دوره 3، شماره 2، تابستان 1396، صفحه 91-105
https://doi.org/10.22034/irqua.2017.701903
صمد عظیمی راد، شهرام روستا، داوود مختاری، سید اسدالله حجازی، مجتبی یمانی
چکیده لغزش سیمره به عنوان بزرگ ترین لغزش دنیا در زاگرس چیم خورده منجر به تشکیل دریاچه های سدی پی در پی در طی چند دوره در اواخر کواترنر شده است. پراکندگی کح.طه های باستانی برروی رسوبات ته نشست شده در این دریاچه ها شواهد پالئوژئومورفولوژی و زمین باستانشناسی منطقه ارتباط معنیداری بین تحولات تمدنی و رخدادهای پالئوژئومورفولوژی آن نشان میدهد. هدف این پژوهش، تعیین و تحلیل ارتباط بین توسعه و افول تمدنی با تحولات پالئوژئومورفولوژی منطقه است. روش تجزیهوتحلیل تجربی و بر اساس دادههای میدانی و آزمایشگاهی است. مطالعات میدانی بر روی رسوبات دریاچهای، حفر ترانشه و مکانگزینی سکونتگاههای انسانی انجام شد. به منظور تعیین دورههای دریاچهایی و اثرات قطعی تمدنی آن دو ترانشه در محدوده محوطههای باستانی حفر شد و سپس لایه نگاری و نمونهبرداری انجام شد. چندین نمونه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و در این میان چهار نمونه به روش OSL سنیابی شد. نتایج حاصل از مطالعات میدانی، آزمایشگاهی و سنیابی رسوبات دریاچهای نشان میدهد که بعد از رخداد زمین لغزش سیمره دریاچههای متعددی در منطقه شکلگرفته؛ به گونه ایی که میتوان اواخر کواترنری به ویژه دوره هولوسن را به دورههای دریاچهای و بین دریاچهای تقسیم نمود. سه دوره دریاچهای (به ترتیب 6460 و 3110 و 570 سال قبل) هم زمان با دورههای تاریخی سکونت انسان و توسعه تمدن در منطقه رخ داده است. توسعه تمدن و افزایش سکونتگاههای انسانی هم زمان با دورههای بین دریاچهایی، و افول تمدنی، نابودی سکونتگاههای انسانی و انتقال فرهنگی مصادف با دورههای دریاچهای بوده است. تغییر و نوسان روند سکونتگزینی در منطقه تحت تأثیر این عامل بوده و متقابلاً این تغییرات وقوع دورههای دریاچهای را اثبات میکند. به طور کلی تشکیل محیطهای دریاچهای پیدرپی به عنوان یک عامل ژئومورفیک مهمترین نقش را در توسعه و افول تمدنی در منطقه سیمره در هولوسن ایفا نموده است.
