کلیدواژه‌ها = پالئوژئومورفولوژی
باستان شناسی کواترنری

تأثیر عوامل محیطی در مکان گزینی استقرارگاه های باستانی در اطراف کهن دریاچه های شمالی دشت کویر ( هولوسن)

دوره 5، شماره 2، تابستان 1398، صفحه 263-277

https://doi.org/10.22034/irqua.2019.702282

مهران مقصودی، حمید کامرانی دلیر، میلاد هاشمی

چکیده   های جنوبیِ ‌ های باستانی در دامنه ‌ هدف اصلی این پژوهش، شناسایی عوامل محیطی مؤثر در پراکنش مکانی-فضایی محوطه ارتفاعات البرز و حاشیه شمالی کهن دریاچهِ دشت کویر در اواخر دوران کواترنری یعنی دوره هولوسن می باشد .لندفرمهای شاخص با استفاده از عکسهای هوایی، تصاویر ماهواره ای لندست و تصاویر گوگل ارث، شناسایی گردید. سپس عمق کهن  های پژوهشگران پیشین اندازه گیری و منحنی تراز آن رسم گردیده و ‌دریاچه دشت کویر و سطح تراز تقریبی آن با توجه به یافته مرزهای دائمی در اواخر دوران کواترنری محاسبه و به ‌ بر اساس مطالعات پالئوکلیماتولوژی صورت گرفته پیشین، منحنی تراز برف لایه های اطلاعاتی افزوده گردید. در پایان، موقعیت مکانی و جغرافیایی استقرارگاه های باستانی به تفکیک دوره های تاریخی به لایه های اطلاعاتی فوق جهت تلفیق و تجزیه و تحلیل نهایی اضافه گردید. پس از تلفیق و رویهم گذاری لایه های اطلاعاتی  ای معنادار میان جابجایی و پراکنش استقرارگاه های باستانی با تغییرات متناوب اقلیمی و ‌بدست آمده در مراحل فوق، رابطه ژئومورفولوژیکی حاکم در اواخر کواترنری در منطقه مورد مطالعه بدست آمد .نتایج این تحقیق نشان می دهند که پراکنش استقرارگاه های باستانی از یک الگوی پراکنش خطی و ارتفاعی تبعیت می کنند. 

محیط های رسوبی، دیرینه ژئومورفولوژی

دیرینه ژئومورفولوژی سکانس‌های دریاچه ای و تأثیرات آن بر مدنیت منطقه سیمره

دوره 3، شماره 2، تابستان 1396، صفحه 91-105

https://doi.org/10.22034/irqua.2017.701903

صمد عظیمی راد، شهرام روستا، داوود مختاری، سید اسدالله حجازی، مجتبی یمانی

چکیده لغزش سیمره به عنوان بزرگ ترین لغزش دنیا در زاگرس چیم خورده منجر به تشکیل دریاچه های سدی پی در پی در طی چند دوره در اواخر کواترنر شده است. پراکندگی کح.طه های باستانی برروی رسوبات ته نشست شده در این دریاچه ها شواهد پالئوژئومورفولوژی و زمین باستان‌شناسی منطقه ارتباط معنی‌داری بین تحولات تمدنی و رخدادهای پالئوژئومورفولوژی آن نشان می­دهد. هدف این پژوهش، تعیین و تحلیل ارتباط بین توسعه و افول تمدنی با تحولات پالئوژئومورفولوژی منطقه است. روش تجزیه‌وتحلیل تجربی و بر اساس داده­های میدانی و آزمایشگاهی است. مطالعات میدانی بر روی رسوبات دریاچه­ای، حفر ترانشه و مکان­گزینی سکونتگاه­های انسانی انجام شد. به منظور تعیین دوره­های دریاچه­ایی و اثرات قطعی تمدنی آن دو ترانشه در محدوده محوطه­های باستانی حفر شد و سپس لایه نگاری و نمونه­برداری انجام شد. چندین نمونه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و در این میان چهار نمونه به روش OSL سن­یابی شد. نتایج حاصل از مطالعات میدانی، آزمایشگاهی و سن­یابی رسوبات دریاچه­ای نشان ­می­دهد که بعد از رخداد زمین لغزش سیمره دریاچه­های متعددی در منطقه شکل­گرفته؛ به گونه ایی که می­توان اواخر کواترنری به ویژه دوره هولوسن را به دوره­های دریاچه­ای و بین دریاچه‌ای تقسیم نمود. سه دوره دریاچه­ای (به ترتیب 6460 و 3110 و 570 سال قبل) هم زمان با دوره­های تاریخی سکونت انسان و توسعه تمدن در منطقه رخ داده است. توسعه تمدن و افزایش سکونتگاه­های انسانی هم زمان با دوره­های بین دریاچه­ایی، و افول تمدنی، نابودی سکونتگاه­های انسانی و انتقال فرهنگی مصادف با دوره­های دریاچه­ای بوده است. تغییر و نوسان روند سکونت­گزینی در منطقه تحت تأثیر این عامل بوده و متقابلاً این تغییرات وقوع دوره­های دریاچه­ای را اثبات می­کند. به طور کلی تشکیل محیط­های دریاچه­ای پی­درپی به عنوان یک عامل ژئومورفیک مهم‌ترین نقش را در توسعه و افول تمدنی در منطقه سیمره در هولوسن ایفا نموده است.