تأثیر عوامل محیطی در مکان گزینی استقرارگاه های باستانی در اطراف کهن دریاچه های شمالی دشت کویر ( هولوسن)
دوره 5، شماره 2، تابستان 1398، صفحه 263-277
https://doi.org/10.22034/irqua.2019.702282
مهران مقصودی، حمید کامرانی دلیر، میلاد هاشمی
چکیده های جنوبیِ های باستانی در دامنه هدف اصلی این پژوهش، شناسایی عوامل محیطی مؤثر در پراکنش مکانی-فضایی محوطه ارتفاعات البرز و حاشیه شمالی کهن دریاچهِ دشت کویر در اواخر دوران کواترنری یعنی دوره هولوسن می باشد .لندفرمهای شاخص با استفاده از عکسهای هوایی، تصاویر ماهواره ای لندست و تصاویر گوگل ارث، شناسایی گردید. سپس عمق کهن های پژوهشگران پیشین اندازه گیری و منحنی تراز آن رسم گردیده و دریاچه دشت کویر و سطح تراز تقریبی آن با توجه به یافته مرزهای دائمی در اواخر دوران کواترنری محاسبه و به بر اساس مطالعات پالئوکلیماتولوژی صورت گرفته پیشین، منحنی تراز برف لایه های اطلاعاتی افزوده گردید. در پایان، موقعیت مکانی و جغرافیایی استقرارگاه های باستانی به تفکیک دوره های تاریخی به لایه های اطلاعاتی فوق جهت تلفیق و تجزیه و تحلیل نهایی اضافه گردید. پس از تلفیق و رویهم گذاری لایه های اطلاعاتی ای معنادار میان جابجایی و پراکنش استقرارگاه های باستانی با تغییرات متناوب اقلیمی و بدست آمده در مراحل فوق، رابطه ژئومورفولوژیکی حاکم در اواخر کواترنری در منطقه مورد مطالعه بدست آمد .نتایج این تحقیق نشان می دهند که پراکنش استقرارگاه های باستانی از یک الگوی پراکنش خطی و ارتفاعی تبعیت می کنند.
دیرینه ژئومورفولوژی سکانسهای دریاچه ای و تأثیرات آن بر مدنیت منطقه سیمره
دوره 3، شماره 2، تابستان 1396، صفحه 91-105
https://doi.org/10.22034/irqua.2017.701903
صمد عظیمی راد، شهرام روستا، داوود مختاری، سید اسدالله حجازی، مجتبی یمانی
چکیده لغزش سیمره به عنوان بزرگ ترین لغزش دنیا در زاگرس چیم خورده منجر به تشکیل دریاچه های سدی پی در پی در طی چند دوره در اواخر کواترنر شده است. پراکندگی کح.طه های باستانی برروی رسوبات ته نشست شده در این دریاچه ها شواهد پالئوژئومورفولوژی و زمین باستانشناسی منطقه ارتباط معنیداری بین تحولات تمدنی و رخدادهای پالئوژئومورفولوژی آن نشان میدهد. هدف این پژوهش، تعیین و تحلیل ارتباط بین توسعه و افول تمدنی با تحولات پالئوژئومورفولوژی منطقه است. روش تجزیهوتحلیل تجربی و بر اساس دادههای میدانی و آزمایشگاهی است. مطالعات میدانی بر روی رسوبات دریاچهای، حفر ترانشه و مکانگزینی سکونتگاههای انسانی انجام شد. به منظور تعیین دورههای دریاچهایی و اثرات قطعی تمدنی آن دو ترانشه در محدوده محوطههای باستانی حفر شد و سپس لایه نگاری و نمونهبرداری انجام شد. چندین نمونه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و در این میان چهار نمونه به روش OSL سنیابی شد. نتایج حاصل از مطالعات میدانی، آزمایشگاهی و سنیابی رسوبات دریاچهای نشان میدهد که بعد از رخداد زمین لغزش سیمره دریاچههای متعددی در منطقه شکلگرفته؛ به گونه ایی که میتوان اواخر کواترنری به ویژه دوره هولوسن را به دورههای دریاچهای و بین دریاچهای تقسیم نمود. سه دوره دریاچهای (به ترتیب 6460 و 3110 و 570 سال قبل) هم زمان با دورههای تاریخی سکونت انسان و توسعه تمدن در منطقه رخ داده است. توسعه تمدن و افزایش سکونتگاههای انسانی هم زمان با دورههای بین دریاچهایی، و افول تمدنی، نابودی سکونتگاههای انسانی و انتقال فرهنگی مصادف با دورههای دریاچهای بوده است. تغییر و نوسان روند سکونتگزینی در منطقه تحت تأثیر این عامل بوده و متقابلاً این تغییرات وقوع دورههای دریاچهای را اثبات میکند. به طور کلی تشکیل محیطهای دریاچهای پیدرپی به عنوان یک عامل ژئومورفیک مهمترین نقش را در توسعه و افول تمدنی در منطقه سیمره در هولوسن ایفا نموده است.
