کلیدواژه‌ها = آذربایجان
چینه نگاری و سن سنجی

مطالعه و بررسی پترولوژی و پتروژنز سنگ های آتشفشانی پلیوکواترنری شمال غرب ایران (استان های آذربایجان شرقی، غربی و اردبیل)

دوره 8، 3 و 4، اسفند 1401، صفحه 455-476

https://doi.org/10.22034/irqua.2023.705464

نصیر عامل، مهدیه فاضلی حق

چکیده واحدهای آتشفشانی پلیو-کواترنری در نواحی مختلف آذربایجان در شمال باختری ایران قرار دارند. مشاهدات صحرایی نشان دهنده استقرار مواد آتشفشانی در ارتباط با ساختارهای زمین ­ساختی خطی مانند شکستگی­ها و گسل­های اصلی و محور چین­ های جوان است. سنگ­های مورد مطالعه شامل بازالت، آندزیت بازالت ، تراکی آندزیت، تراکیت، داسیت، ریوداسیت و ریولیت می­باشند که از سری ماگمایی کالک آلکالن و آلکالن با پتاسیم بالا هستند. گدازه­ های بازالتی جوان از بازالت، الیوین ­بازالت، تفریت تشکیل شده ­اند که به سری ماگمایی آلکالن تعلق دارند. نمونه‌های مورد مطالعه غنی ­شدگی را در K، Ba، Rb، Th، U،Cs  نشان می­ دهند. بررسی رفتار شیمیایی کروم، نیکل، کبالت، Ti، V و MgO در مقابل SiO2  نشان دهنده فرآیند آلودگی است. غنی ­شدگی LREE و تهی­ شدگیHREE  نشان دهنده این است که ماگمای این سنگ­ها از گوشته استنوسفری با منبع گارنت و درجه ذوب نسبی کم منشاء گرفته­ اند. ناهنجاری­های مثبت Cs، U، Ba،Rb  و K و ناهنجاری­های منفی کم Ta،Nb  و Eu در نمونه ­های بازالتی را می­توان با آلودگی پوسته­ ای تفسیر کرد. بررسی تأثیرات AFC نشان می‌دهد که فرآیند آلودگی نقش مهمی در تکوین ماگماها داشته است. واحدهای آتش­فشانی اسیدی متوسط در برخی مناطق توسط دایک‌های لامپروفیر بریده می ­شوند. بررسی ساختارهای تکتونیکی نمونه ­ها نشان­ دهنده قوس­ های آتشفشانی پس از برخورد است.