نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود

چکیده

تغییرات زمانی و مکانی اندرکنش آب‏های سطحی و زیرزمینی در تالاب‏ها، به منزله یکی از زیست‏بوم‏های آبی مهم، بسیار زیاد و پیچیده است. در محیط‏های خشک و نیمه‌خشک، که میزان بارش‏های جو‌ّی بسیار متغیر و به میزان چشمگیری کمتر از میزان تبخیر است، آب‏های زیرزمینی عامل اصلی تعادل و حفظ محیط‏ زیست تالاب‏ها هستند. در این تحقیق تلاش شد با شناخت بهتر میزان و نحوه تغییرات در اندرکنش آب‏های سطحی و زیرزمینی تالاب قره‌قشلاق میزان آسیب‏پذیری این زیست‏بوم ارزشمند بررسی شود. این تالاب از نوع تالاب‏های ساحلی است و در انتهای مسیر رودخانه‏های‏ مردوق‏چای و زرینه‏رود در جنوب شرقی دریاچه ارومیه قرار دارد. تالاب‏های انتهایی، مانند این تالاب، به دلیل نداشتن سازوکار حذف نمک، چنانچه در معرض ورود آب شور قرار گیرند، نسبت به سایر تالاب‏ها آسیب بیشتری می‌بینند. در این پژوهش با ترسیم جهت جریان آب زیرزمینی در زمان‏های مختلف این نتیجه به دست آمد که تالاب قره‏قشلاق از آبخوان‌های بالادست خود تغذیه می‏شود. با استفاده از قانون دارسی، میزان آب ‏زیرزمینی ورودی به تالاب در سال آبی 1394 ـ 1395 حدود 738/0 میلیون متر مکعب برآورد شد. در روش دیگر، با استفاده از میزان ایزوتوپ‏های پایدار دوتریم و اکسیژن -18، مقدار آب زیرزمینی ورودی در سال یادشده به ترتیب 8۰۲/0 و 5۵۸/0 میلیون متر مکعب بر سال تخمین زده شد. ارزیابی مؤلفه‏های بیلان آب در تالاب قره‌قشلاق نشان می‌دهد حدود 20 درصد از آب این تالاب در سال آبی 1394 ـ 1395 با آب‏ زیرزمینی تأمین شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Interaction of Surface water and Groundwater in Gareh Gheshlagh Wetland, Southeast of Urmia Lake

نویسندگان [English]

  • Amir Shemshaki
  • Gholam Hossein Karami

Department of Earth Sciences, Shahrood University of Technology

چکیده [English]

The temporal and spatial changes of surface and underground water interaction in wetlands, as one of the important aquatic ecosystems, are very numerous and complex. In arid and semi-arid environments, where the amount of atmospheric precipitation is highly variable and significantly less than the evaporation rate, underground water is the main factor in maintaining the balance and environment of wetlands. In this research, an attempt was made to investigate the degree of vulnerability of this valuable ecosystem by better understanding the extent and manner of changes in the interaction of surface and underground waters of Qaragheshlag Wetland. This wetland is a type of coastal wetlands and is located at the end of Mardoukchai and Zarinerood rivers in the southeast of Urmia Lake. End wetlands, such as this wetland, suffer more damage than other wetlands if they are exposed to salt water intrusion due to lack of salt removal mechanism. In this research, by drawing the direction of the underground water flow at different times, it was concluded that Qaragheshlaq wetland is fed from its upstream aquifers. Using Darcy's law, the amount of underground water entering the wetland in the water year 2014-2015 was estimated to be about 0.738 million cubic meters. In another method, using the amount of stable isotopes of deuterium and oxygen-18, the amount of groundwater entering in the mentioned year was estimated as 0.802 and 0.558 million cubic meters per year, respectively. The evaluation of the water balance components in Qaragheshlaq wetland shows that about 20% of the water in this wetland was supplied with underground water in the water year 2015-2014.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Stable isotopes
  • wetland
  • Darcy's law
  • mixing ratio