نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده علوم طبیعی، گروه علوم زمین، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی مقطع دکتری دانشکده علوم طبیعی، گروه علوم زمین، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

واحدهای آتشفشانی پلیو-کواترنری در نواحی مختلف آذربایجان در شمال باختری ایران قرار دارند. مشاهدات صحرایی نشان دهنده استقرار مواد آتشفشانی در ارتباط با ساختارهای زمین ­ساختی خطی مانند شکستگی­ها و گسل­های اصلی و محور چین­ های جوان است. سنگ­های مورد مطالعه شامل بازالت، آندزیت بازالت ، تراکی آندزیت، تراکیت، داسیت، ریوداسیت و ریولیت می­باشند که از سری ماگمایی کالک آلکالن و آلکالن با پتاسیم بالا هستند. گدازه­ های بازالتی جوان از بازالت، الیوین ­بازالت، تفریت تشکیل شده ­اند که به سری ماگمایی آلکالن تعلق دارند. نمونه‌های مورد مطالعه غنی ­شدگی را در K، Ba، Rb، Th، U،Cs  نشان می­ دهند. بررسی رفتار شیمیایی کروم، نیکل، کبالت، Ti، V و MgO در مقابل SiO2  نشان دهنده فرآیند آلودگی است. غنی ­شدگی LREE و تهی­ شدگیHREE  نشان دهنده این است که ماگمای این سنگ­ها از گوشته استنوسفری با منبع گارنت و درجه ذوب نسبی کم منشاء گرفته­ اند. ناهنجاری­های مثبت Cs، U، Ba،Rb  و K و ناهنجاری­های منفی کم Ta،Nb  و Eu در نمونه ­های بازالتی را می­توان با آلودگی پوسته­ ای تفسیر کرد. بررسی تأثیرات AFC نشان می‌دهد که فرآیند آلودگی نقش مهمی در تکوین ماگماها داشته است. واحدهای آتش­فشانی اسیدی متوسط در برخی مناطق توسط دایک‌های لامپروفیر بریده می ­شوند. بررسی ساختارهای تکتونیکی نمونه ­ها نشان­ دهنده قوس­ های آتشفشانی پس از برخورد است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Study and investigation of petrology and petrogenesis of Plioquaternary volcanic rocks of northwest Iran (East Azerbaijan, West and Ardabil provinces)

نویسندگان [English]

  • Nasir Amel 1
  • Mahdieh Fazeli Hagh 2

1 Associate Professor, Faculty of Natural Sciences, Department of Earth Sciences, Tabriz University, Tabriz, Iran

2 PhD student, Faculty of Natural Sciences, Department of Earth Sciences, Tabriz University, Tabriz, Iran

چکیده [English]

Plio-Quaternary volcanic units are located in different regions of Azerbaijan in the north-west of Iran. Field observations show the placement of volcanic materials in connection with linear geo-structural structures such as fractures and main faults and the axis of young folds. The studied rocks include basalt, basaltic andesite, trachyandesite, trachyte, dacite, rhyodacite and rhyolite, which are from the calc-alkaline and alkaline magma series with high potassium. Young basaltic lavas are composed of basalt, olivine-basalt, tephrite, which belong to the alkaline magma series. The studied samples show enrichment in K, Ba, Rb, Th, U, Cs. Investigating the chemical behavior of chromium, nickel, cobalt, Ti, V and MgO against SiO2 indicates the pollution process. LREE enrichment and HREE depletion indicate that the magma of these rocks originated from the asthenosphere mantle with a garnet source and a low relative melting degree. The positive anomalies of Cs, U, Ba, Rb, and K and the low negative anomalies of Ta, Nb, and Eu in the basaltic samples can be interpreted as crustal contamination. Examining the effects of AFC shows that the contamination process played an important role in the formation of magmas. Medium acidic volcanic units are cut by lamprophyre dykes in some areas.  Examining the tectonic structures of the samples indicates volcanic arcs after the collision.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Volcanic
  • Azerbaijan
  • Plio-Quaternary
  • Northwest Iran
  • Post-collision arcs