بررسی و مطالعه نهشته های لسی اراضی ژئومورفیک محدوده شهرستان ارومیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز ، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده
رسوبات لسی در ناحیه نسبتا پهناوری از نواحی جنوب و غرب شهرستان ارومیه تشکیل شده‌اند. این نهشته‌ها در تصاویر ماهواره‌ای پردازش‌شده به‌صورت واحدهای عدسی شکل قابل‌تفکیک و شناسایی هستند. هدف از این مطالعه شناسایی و تعیین وسعت رسوبات لس در محدوده موردمطالعه با استفاده از روش دورسنجی، نمونه‌برداری و مطالعات دانه‌بندی برای تعیین خصوصیات آن مورداستفاده قرار گرفت.همچنین با تطبیق لایه‌های تیره و روشن و نیز منحنی تغییرات آب‌وهوای جهانی سعی در تخمین سن لایه‌های لس نمودیم. بدین منظور تعداد هفت نمونه لس مورد آنالیز دانه‌بندی قرار گرفت و نمودارهای تجمعی و هیستوگرام و نسبت جور شدگی به میانگین اندازه ذرات ترسیم شد. بررسی هیستوگرام نمونه‌های موردمطالعه نشان داد که دو مرکز تجمع مشترک در هر هفت نمونه، محدوده اندازه رس و سیلت می‌باشد. در این بررسی همچنین جنس و گونه صدف‌ها موردبررسی و شناسایی قرار گرفت و سن برخی از آن ها به دوره های یخچالی وورم و میندل نسبت داده شد. رسوب‌گذاری لس در شیب شمال تا شمال شرقی یا جهت بادپناه دامنه ارتفاعات و در مواردی داخل فرورفتگی‌های ساختاری سنگ‌بستر انجام گرفته است. با تطبیق لایه‌های تیره و روشن مربوط به ضخیم‌ترین ترانشه موردمطالعه، با منحنی تغییرات آب و هوایی، سن تخمینی ۵۵٠ هزار سال برای قدیمی‌ترین لایه لس به دست آمد. انجام آنالیز دانه‌بندی نمونه‌های لس و ترسیم دیاگرام‌های رسوبی، پیک‌هایی را آشکار می‌کند که نشان‌دهنده منشا دو تا سه‌گانه ذرات تشکیل‌دهنده این لس‌ها می‌باشد. به علت وجود رس در مقادیر بالا لس ارومیه را می‌توان به‌عنوان یک لس لومی در نظر گرفت و تناوب لایه‌های خاک فسیل و لس باعث می‌شود این واحدهای رسوبی را تحت عنوان "کمپلکس‌های لسی" نام ببریم.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Investigation and study of loess deposits of geomorphic lands in Urmia city

نویسندگان English

Seyed Asadollah Hejazi 1
Abdolhamid Sartipi 2
1 Assistant Professor, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Ph.D. student of Geomorphology, Faculty of Planning and Environmental Sciences, Tabriz University, Tabriz, Iran

کلیدواژه‌ها English

Loess
wind deposits
histogram
grain size
climate changes
پدرامی، منوچهر، عندلیبی، محمد جمیل، 1364، گزارش چینه‌شناسی زمانی حفاری باستان‌شناسی.
رضایی، پیمان- جلیلیان، علی حسین، 1377، پترولوژی سنگ‌های رسوبی، انتشارات دانشگاه هرمزگان
سرتیبی، عبدالحمید حق فرشی، عنایت‌الله گزارش زمین‌شناسی نقشه ١:٢۵٠٠٠ ارومیه.
سودمند، علی، 1392، پراکنش ویژگی‌های رسوب‌شناسی و پدولوژیک لس‌های منطقه سرخس، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.
شهرستان پیشوا، سازمان زمین‌شناسی کشور.
غلامی زاده، پریسا، 1389، رسوبات تخریبی کواترنری، بافت و ساخت انواع اصلی - سازمان زمین‌شناسی کشور.
کریمی، علی‌رضا کارویه، 1387، بررسی تکامل خاک‌ها و تعیین منشا و سن‌یابی رسوبات سیلتی در لند فرم‌ها اطراف مشهد، رساله دکتری، دانشگاه صنعتی اصفهان.
گیاهی، سمیه، امینی، عبدالحسین، 1390 - ارزیابی هوازدگی نهشته‌های لسی فلات لسی ایران (مطالعه موردی حوضه قرناوه)، سی‌امین گردهمایی علوم زمین، زنجان.
لطیف، مهندس، ثروتی، محمدرضا، اسماعیلی، رضا، 1382 - پراکندگی، منشا، سن و آثار دیرینه اقلیم لسها در شمال مرکزی ایران مجله جغرافیا و توسعه، شماره 7.
معتمد، احمد، 1379، رسوب‌شناسی (تجزیه مواد و محیط‌های رسوبی)- انتشارات دانشگاه تهران- چاپ هفتم
موسوی حرمی، سید رضا، 1383، رسوب‌شناسی- موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی.
موسوی حرمی، سید رضا محبوبی، اسدالله، 1385 - سنگ‌شناسی رسوبی، مقدمه‌ای بر منشا سنگ‌های رسوبی - جهاد دانشگاهی مشهد.
Associated Clay Minerals in Soils and Sediments of Southern Mashhad, Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy, No. 16, pp. 545-558.
Goudie, A.S., Parker, A.G., Bull, P.A., White, K. and Farraj, A.A. 2000. Desert loess in Ras Al Khaimah, United Arab Emirates. Journal of Arid Environments, 46: 123- 135.
Iriondo, M.H. and Kröhling, D.M. 2007. Non-classical types of loess. Sedimentary Geology, 202: 352-368.
Jacobs, P.M., Mason, J.A. and Hanson, P.R. 2011. Mississippi valley regional source of loess on the southern green bay lobe land surface, Wisconsin. Quaternary Research, 75: 574-583.
Karimi, A., Frechen, M., Khademi, H., Kehl, M., and Jalaian, A. 2011. Chronostrratigraphy of loess deposits in northeast Iran. Quaternary International, 234: 124-132.
Karimi, A., Frechen, M., Khademi, H., Kehl, M., and Jalaian, A. 2011. Chronostrratigraphy of loess deposits in northeast Iran. Quaternary International, 234: 124-132.
Karimi, A., Jalalian, A., Kademi, H., 2009, Genesis and Distribution of Palygorskite and
Kehrwald, N.M., McCoy, W.D., Thibeault, J., Bunt, S.J. and Oches, E.A. 2010. Paleoclimatic implications of the spatial patterns of modern and LGM European land-snail shell δ18O. Quaternary Research, 74: 166-176.
Kehrwald,iNCMo,mMcCoy,…W.D., Thibeault, J., Bunt, S.J. and Oches, E.A. 2010. Paleoclimatic implications of the spatial patterns of modern and LGM European land-snail shell δ18O. Quaternary Research, 74: 166-176.
Khormali, F. and M. Ajami. 2011. Pedogenetic investigation of soil degradation on a deforested loess hillslope of Golestan Province, Northern Iran. Geoderma, 167-168: 274-283.
Kundic vesna, 2005:Age and Provenance of Long Island Loess, Thesis Master of Science, Stony Brook University
Muhs,D.R. 2007.Loess deposits, origins and properties. In: Elias, S.A. (Ed.), Encyclopedia of Quaternary Science, pp. 1405-1418.
Pécsi, M. 1990. Loess is not just the accumulation of dust. Quaternary International, 7/8: 1-12.
Pettijohn F.J., 1975: Sedimentary Rocks, Harper & Row publishers
Ruzickova E., Ruzicka M., Zeman A., Kadlec J. 2001: Quaternary clastic sediments of the Czech Republic, Texture and structures of the main genetic tupes
Sun, J. 2002. Provenance of loess material and formation of loess deposits on the Chinease loess plateau. Earth and Planetary Science Letters, 203:845-854.
Sun, J. 2002. Provenance of loess material and formation of loess deposits on the Chinease loess plateau. Earth and Planetary Science Letters, 203:845-854.
Tsoar, H. and Pye, K. 1987. Dust transport and the question of desert loess formation. Sedimentology, 34: 139-153.
Tucker, M. E., 1981, third edition 2001: Sedimentary Petrology, An Introduction to the Origin of Sedimentary Rocks, Blackwell Scientific Ltd.